DoWeta.pl — baza placówek weterynaryjnych
Artykuł sponsorowany

Jesienne i zimowe żywienie koni – jak dostosować dietę do zmieniających się warunków?

Zespół DoWeta.pl · 18 listopada 2026 · 5 min czytania

Konie przy sianie w zadaszonym miejscu karmienia

Zimą mogą zmieniać się potrzeby żywieniowe konia, zależnie od temperatury, warunków utrzymania i aktywności. Dobrze zaplanowane żywienie w chłodnym sezonie pozwala utrzymać prawidłową kondycję, zdrowe kopyta i błyszczącą sierść aż do wiosny.

Dlaczego zimą koń potrzebuje więcej energii?

Koń dobrze znosi chłód – zdrowy koń przyzwyczajony do niskich temperatur z gęstą zimową sierścią czuje się komfortowo w temperaturach, w których człowiek sięga po kurtkę. Gdy jednak temperatura spada poniżej dolnej granicy jego strefy komfortu termicznego, organizm zaczyna zużywać dodatkowe zasoby na produkcję ciepła. Granica ta zależy od rasy, wieku, okrywy włosowej stopnia aklimatyzacji do chłodu, ale u wielu koni leży w okolicach kilku stopni powyżej zera.

Na zapotrzebowanie energetyczne wpływa też pogoda. Wiatr i deszcz zmniejszają izolacyjność sierści, więc mokry koń na wietrznym padoku traci ciepło znacznie szybciej niż koń stojący w suchym, osłoniętym miejscu, nawet przy tej samej temperaturze powietrza. Dlatego plan żywienia warto rozpatrywać razem z warunkami utrzymania: z dostępnością wiaty, stosowaniem derek i czasem spędzanym na zewnątrz.

Siano – fundament zimowej diety

Najlepszym „piecykiem” dla konia jest pasza objętościowa. Podczas mikrobiologicznej fermentacji włókna w jelicie grubym powstaje ciepło, które pomaga ogrzać organizm od środka. Z tego powodu w chłodne dni lepiej zwiększyć porcję siana niż w pierwszej kolejności sięgać po dodatkowy owies czy musli.

Orientacyjnie dorosły koń powinien otrzymywać dziennie pasze objętościowe w ilości około 1,5–2% masy ciała w suchej masie, co dla konia ważącego 500 kg oznacza mniej więcej 8–10 kg siana. W mroźne, wietrzne dni ilość tę często warto zwiększyć. Ważna jest też regularność, bo przerwy w jedzeniu dłuższe niż kilka godzin sprzyjają wrzodom żołądka i zaburzeniom pracy przewodu pokarmowego. Pomocne bywają siatki na siano, które wydłużają czas pobierania paszy.

Równie istotna jest jakość. Dobre siano pachnie świeżo, ma zielonkawy kolor i nie zawiera kurzu ani pleśni. Zimą przechowuje się je dłużej, dlatego magazyn powinien być suchy i przewiewny. Zakurzone siano można przed podaniem zwilżyć lub poddać działaniu pary wodnej, co ogranicza ilość pyłu wdychanego przez konia.

Pasze treściwe – ile i dla kogo?

Nie każdy koń zimą potrzebuje więcej paszy treściwej. Zapotrzebowanie zależy przede wszystkim od intensywności pracy. Koń rekreacyjny, który w sezonie zimowym jest użytkowany rzadziej, często dobrze utrzyma kondycję na samym sianie uzupełnionym o witaminy i minerały. Koń sportowy, trenujący regularnie w hali, będzie natomiast potrzebował dodatkowej energii – i to z odpowiednio dobranych, łatwostrawnych źródeł. W praktyce warto pamiętać o kilku zasadach.

  • Duże dawki zbóż bogatych w skrobię zwiększają ryzyko kolki, ochwatu i nadpobudliwości. Paszę treściwą lepiej dzielić na kilka mniejszych porcji w ciągu dnia.
  • Bezpiecznymi źródłami energii są tłuszcze (np. olej roślinny, siemię lniane) oraz łatwo strawne włókno, takie jak wysłodki buraczane czy łuska sojowa.
  • Gdy koń zimą pracuje mniej, dawkę paszy treściwej należy proporcjonalnie zmniejszyć, aby uniknąć nadwagi i problemów metabolicznych.

Wybierając paszę, warto kierować się przede wszystkim składem i przeznaczeniem produktu, a nie wyłącznie jego kalorycznością.

Woda – często pomijany element zimowego żywienia

Zimą konie piją zwykle mniej, zwłaszcza gdy woda jest bardzo zimna. Tymczasem na suchej paszy ich zapotrzebowanie na płyny wcale nie maleje: koń jedzący siano potrzebuje dziennie średnio 25–40 litrów wody. Niedostateczne pobieranie wody to jedna z częstszych przyczyn zimowych kolek zaparciowych.

Aby zachęcić konia do picia, warto zadbać o to, by woda nie zamarzała i miała temperaturę powyżej kilku stopni – pomocne są poidła podgrzewane lub regularne dolewanie letniej wody. Dobrym rozwiązaniem jest też stały dostęp do lizawki solnej albo dodatek soli do paszy, ponieważ sód naturalnie pobudza pragnienie. Przy paszach podawanych na mokro, np. namoczonych wysłodkach, koń przyjmuje dodatkową porcję płynów wraz z posiłkiem.

Witaminy i minerały, gdy brakuje pastwiska

Świeża trawa jest naturalnym źródłem beta-karotenu, witaminy E i wielu mikroelementów. Siano traci część tych składników już podczas suszenia, a zawartość pozostałych może dodatkowo zmniejszać się podczas przechowywania. Po kilku miesiącach magazynowania zawartość witaminy E i beta-karotenu może być w nim nawet kilkukrotnie niższa niż w zielonce. Jesienią i zimą rośnie więc rola uzupełniania diety.

Szczególną uwagę warto zwrócić na:

  • witaminę E i selen, które wspierają odporność oraz pracę mięśni,
  • witaminę D, której synteza spada przy krótszym czasie ekspozycji na światło słoneczne i ograniczonym przebywaniu na słońcu,
  • cynk, miedź i biotynę, istotne dla kondycji kopyt i sierści.

Dobór suplementacji najlepiej oprzeć na tym, co koń faktycznie otrzymuje w dawce – część pasz treściwych jest już wzbogacona w witaminy i minerały, a ich nadmiar bywa równie niekorzystny jak niedobór. Przy planowaniu warto skorzystać z rzetelnych źródeł wiedzy o żywieniu oraz informacji udostępnianych przez producentów, którzy podają szczegółowy skład i zalecane dawkowanie swoich produktów. Przykładowo informacje o paszach i dodatkach paszowych można znaleźć na stronie https://optifeed.pl/. W przypadku wątpliwości dobrze jest skonsultować dawkę z lekarzem weterynarii lub specjalistą od żywienia koni.

Konie, które wymagają szczególnej uwagi

Nie wszystkie konie przechodzą zimę tak samo. Seniorzy często mają problemy z uzębieniem i gorzej wykorzystują paszę, przez co łatwo tracą masę ciała. W ich przypadku sprawdzają się pasze o krótszym włóknie, sieczka lub namaczane brykiety z suszu, a także regularna kontrola zębów przed sezonem.

Konie gorzej znoszące zimowe warunki, np. pełnej krwi lub z delikatniejszą okrywą włosową, mogą potrzebować zarówno większej ilości paszy, jak i derkowania. Z kolei konie skłonne do tycia oraz te z zaburzeniami metabolicznymi (EMS, PPID) wymagają ostrożności przy zwiększaniu dawek – w ich przypadku należy szczególnie zadbać o odpowiednią ilość siana o niskiej zawartości cukrów o niższej zawartości cukrów niż pasze bogate w skrobię.

Niezależnie od typu konia warto co kilka tygodni oceniać jego kondycję. Gruba zimowa sierść łatwo maskuje zarówno chudnięcie, jak i nadwagę, dlatego zamiast polegać wyłącznie na ocenie wzrokowej, warto palpacyjnie ocenić okolice żeber, kłąb, okolice nasady ogona i grzebień szyi. Pomocna jest też taśma do pomiaru masy ciała, która pozwala zauważyć zmiany, zanim staną się widoczne.

Jak bezpiecznie wprowadzać zmiany w diecie?

Przewód pokarmowy konia źle znosi gwałtowne zmiany, ponieważ mikrobiota jelita grubego potrzebuje czasu, by przystosować się do nowej paszy. Przejście z pastwiska na siano oraz każda modyfikacja dawki paszy treściwej powinny więc trwać co najmniej 7–14 dni.

  • Stopniowo ograniczaj czas na pastwisku, jednocześnie zwiększając ilość siana.
  • Nową paszę treściwą wprowadzaj małymi porcjami, mieszając ją z dotychczasową.
  • Obserwuj konia: apetyt, konsystencję kału, zachowanie i poziom energii.
  • Po kilku tygodniach oceń kondycję i w razie potrzeby skoryguj dawkę.

Jak wygląda jesienny i zimowe żywienie koni? Podsumowanie

Zimowe żywienie konia opiera się na kilku prostych zasadach: dużo dobrej jakości siana, pasze treściwe dopasowane do pracy, stały dostęp do niezamarzniętej wody oraz uzupełnianie witamin i minerałów, których brakuje bez pastwiska. Regularna ocena kondycji i stopniowe wprowadzanie zmian pozwalają szybko reagować na potrzeby konkretnego zwierzęcia. Dzięki temu koń przejdzie przez chłodne miesiące w dobrym zdrowiu i będzie gotowy na wiosenny sezon.

Artykuł sponsorowany

Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje badania ani porady lekarza weterynarii. W nagłym przypadku skontaktuj się bezpośrednio z placówką weterynaryjną.

Szukasz weterynarza w swojej okolicy?

Przeszukaj bazę ponad 7 000 placówek weterynaryjnych w całej Polsce.

Znajdź weterynarza